Kırmızı ve Kadın
KategoriGenetik Bilim, Bilim ve Kültür |.
Kadınlar için dünya daha renkli. Geçtiğimiz ay The American Journal of Human Genetics dergisinde yayımlanan bir araştırmaya göre kadınlar kırmızının tonlarını erkeklerden daha iyi algılıyor.
Kırmızı ve turuncunun tonlarını algılayabilen kadınlar zehirli ve ham meyveleri daha kolay ayırt edebiliyor.
Maryland Üniversitesi’nden Prof. Brian Verrelli’ye göre kadın ve erkek arasındaki bu fark binlerce yıl öncesine dayanıyor. Verrelli ve Tisckoff başkanlığındaki ekip değişik coğrafyalardan (Afrika, Avrupa ve Asya) 236 kişinin DNA yapısını inceledi. Bilim insanları özellikle ışık tayfının “kırmızı” bölgesinin algılanmasından sorumlu ‘opsin’ adlı proteini kodlayan OPN1LW genini mercek altına aldı. Araştırmada bu genin 85 değişik formunun bulunduğu saptandı. Bu sayı insan genomunda bulunan herhangi bir genin sahip olduğu ortalama değişkenlik (varyasyon) sayısının 3 katı Doğal seçilim gendeki varyasyon sayısını en az olana indirip, en uygun olanın devamı için çalışır. Fakat bu özel durumda doğal seçilim zaman içinde renk algılama genlerinin değişim sayısını artırmak için çalışmış gibi görünüyor.
Verrelli ve Tishkoff’a göre, renklerin algılanmasında korunagelen bu çeşitlilik erkeklerin avlandıkları, kadınların ise toplayıcı oldukları zamanlardan kalma. Kadınlara daha iyi renk ayırt etme ve kontrast yaratma imkânı sağladığından evrim bu genin gelecek soylarda da devam etmesine yardım etti.
Ancak bu çeşitlilik insanoğluna her zaman fayda getirmedi. Özellikle erkeklere! Şöyle ki: Opsin proteinin geni X kromozomu üzerinde taşınıyor. Kadınlarda iki tane X kromozomu var, erkeklerde ise bundan sadece bir tane mevcut, diğeri de Y kromozomu. Bu gendeki zararlı bir mutasyon erkekte hemen dışavuruyor (fenotipe). Oysa kadınlarda sahip oldukları ikinci X kromozomu yüzünden dışavurma ihtimali çok daha düşük. Bu erkeklerin neden yüzde 8′inin renkkörü olduğunu da açıklıyor.
Kadınlarda opsin geninin iki ayrı varyantı var. Erkeklerde ise tek bir opsin varyantı bulunuyor. Tisckoff’a göre bu durum kadınların ışık tayfının kırmızı ve turuncu bölgesini erkeklere oranla daha iyi ayırt edebilmesine imkân veriyor.
Doğada bu mekanizma sadece kadınlar için işlememiş; balıkların, kuşların ve böceklerin dünyayı farklı biçimlerde gördükleri biliniyor. Tishkoff ve Verrelli okyanusların derinliklerinde yaşayan organizmaların farklı mavi opsin sayesinde mavinin sayısız tonunu görebildiklerini belirtiyor.
DERLEYEN :murat güler
